Theo đánh giá của Tổng cục Thống kê, tình hình lao động, việc làm quý IV/2020 có nhiều dấu hiệu khởi sắc so với quý trước, nhưng do ảnh hưởng của dịch COVID-19 nên tỷ lệ thất nghiệp tính chung cả năm 2020 cao hơn năm 2019. Trong khi đó, số người có việc làm, thu nhập của người làm công ăn lương thấp hơn năm trước. Cụ thể: Trong quý IV, tỷ lệ thiếu việc làm của lao động trong độ tuổi ước tính 1,89%; tỷ lệ thất nghiệp chung năm 2020 ước tính 2,26%, tỷ lệ thiếu việc làm của lao động trong độ tuổi ước tính 2,51% trong khi năm 2019 lần lượt là 1,98% và 1,26%.

Nhiều DN phải nỗ lực duy trì việc làm cho NLĐ

(Bộ LĐ-TB&XH) cho biết, cuộc khủng hoảng do dịch COVID-19 gây ra không chỉ ảnh hưởng tới các DN NVV mà còn ảnh hưởng đến các DN lớn sử dụng nhiều lao động trong lĩnh vực dịch vụ, vận tải, du lịch… Cũng từ sự biến động này, nhiều hình thức việc làm mới đã xuất hiện, chuyển dịch cơ cấu từ việc làm có hàm lượng lao động cao sang hàm lượng lao động thấp hơn. “Thông thường về cuối năm, nhu cầu tuyển dụng của các DN tăng lên, tỷ lệ thất nghiệp sẽ giảm đi. Trong thời điểm hiện tại, những thành tựu đáng ghi nhận của Việt Nam trong công tác phòng chống dịch bệnh cũng là nền tảng để các hoạt động sản xuất kinh doanh bình thường trở lại, NLĐ có nhiều cơ hội để tìm kiếm việc làm hơn”- bà Hương chia sẻ.

Về khả năng phục hồi thị trường lao động trong năm tới, bà Hương cho rằng, tất cả các ngành nghề, lĩnh vực vẫn phải phụ thuộc vào tình trạng chung của dịch bệnh và kinh tế thế giới. Trong bối cảnh thế giới đã chuyển sang làn sóng thứ 3, Việt Nam không thể lơ là trước nguy cơ bùng phát dịch trở lại. Có thể thấy “bức tranh” thị trường lao động vẫn đang ở gam màu xám. Đối với nhóm ngành phục vụ thị trường quốc tế, dự báo tại thời điểm này cũng chưa thấy có những điểm sáng. Tuy nhiên, vẫn còn những hy vọng khi nhiều nước trên thế giới đã triển khai tiêm vắc-xin. Thị trường Việt Nam với dân số gần 95 triệu người và có lực lượng lao động gần 54 triệu người được kỳ vọng sẽ đáp ứng nhu cầu trong nước để tình trạng việc làm được khởi sắc.

Nền kinh tế Việt Nam thời gian qua vẫn trên đà tăng trưởng, nếu như được tiếp sức môi trường kinh tế tốt hơn thì nhiều ngành vẫn tăng được lao động như: Xây dựng, công nghiệp chế biến. Các ngành nghề của Việt Nam chia thành 3 nhóm chính: Phục vụ nhu cầu nội địa; phục vụ liên doanh, kiên kết và phục vụ thị trường quốc tế. “Từ 3 hệ thống nhóm ngành có thể dự báo rằng, nhóm ngành phục vụ nhu cầu nội địa có khả năng phục hồi ở mức nhanh. Đặc biệt, Việt Nam đang có những bước tiến lớn như phát triển 5G, điều này khiến các DN phải chỉnh đốn, thay đổi cơ sở hạ tầng để đáp ứng. Do đó, khả năng cao sẽ có một sự dịch chuyển lao động 2 chiều, nhu cầu về lao động chất lượng cao tăng lên”- bà Hương khẳng định.

Trong khi đó, theo bà Ngô Quỳnh An (ĐH Kinh tế Quốc dân), yêu cầu quan trọng nhất trong giai đoạn này vẫn là bảo đảm sức khỏe cho NLĐ cũng như cộng đồng trước nguy cơ dịch bệnh. Tuy nhiên, cần hỗ trợ về thông tin việc làm và các loại hình lao động có sẵn trên thị trường, giúp NLĐ dễ dàng tìm kiếm việc làm hơn. Về mặt cơ chế, cơ quan quản lý nên có lộ trình phát triển để cập nhật thường xuyên dữ liệu về lao động, việc làm. Giải pháp an sinh xã hội mang tính chất chủ động như Chính phủ cho DN vay vốn mở rộng cơ hội việc làm, giữ chân NLĐ cũng nên được đẩy mạnh. Khi thị trường hồi phục, cần có những giải pháp đồng bộ trong công tác định hướng kỹ năng chuyển đổi ngành nghề cho NLĐ, đào tạo những kỹ năng mới, bảo đảm họ có năng lực đáp ứng yêu cầu trong công việc mới.